1153 – NGUỒN GỐC DÒNG TỘC THIỀU QUẢNG NAM & CÁC TỈNH PHÍA NAM

Xuất bản vào 07:24:59 10/04/2018


Có 1 bạn người họ Thiều quê ở Quảng Nam gửi thắc mắc rằng không biết họ Thiều ở Quảng Nam từ đâu xuất sinh. Và: “nhà thờ tộc ở gần đò ông Đốc chắc là nhánh dưới của chi họ bên Bến Đền Đông phải không ?”.

Trả lời:

Trước tiên, phải khẳng định tộc Thiều tại Quảng Nam có nguồn gốc, xuất xứ từ huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Chuyện kể rằng vào thời nhà “Trần mạt Hồ sơ” (cuối nhà Trần đầu nhà Hồ), có 2 viên quan vốn là 2 anh em thuộc dòng dõi tướng công Thiều Thốn ở Đông Sơn (Thanh Hóa) do không chịu thuần phục nhà Hồ (Hồ Quý Ly tiếm ngôi nhà Trần vào 1400) nên lập mưu dâng sớ xin Hồ Quý Ly cho đi trấn thủ Nam Phương. Khi vào đến đất Quảng Nam (bấy giờ Quảng Nam đã thuộc về nhà Trần. Nguyên trước kia, đây là đất của Chiêm Thành nhưng được vua Chế Mân dâng cho nhà Trần làm của hồi môn để xin cưới Huyền Trân Công Chúa, nhà Trần mới cho quan quân đến cai trị và đổi tên gọi là Hóa Châu) thấy khu Gò Nổi sông nước hữu tình, đất đai màu mỡ, tươi tốt mới đồn binh, vỗ về dân chúng, khai cơ lập nghiệp.

Hai anh em nhà họ Thiều, người anh tên là Thiều Mạnh Phủ (tự là Cảnh Đức, húy danh Thiều Đắc Tài. Về sau ngài được con cháu được suy tôn là Thủy tổ của tộc Thiều làng Phi Phú Tây Châu, nay là thôn Bến Đền Tây thuộc xã Điện Quang, huyện Điện Bàn tỉnh Quang Nam). Người em tên là Thiều Đại Lang (tự là Vĩnh Tuy, huý danh Thiều Đắc Phước, được con cháu suy tôn là Thủy tổ tộc Thiều làng Ân Phú Đông, nay là Thôn Bến Đền Đông – thuộc xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam). Đây chính là 2 vị sáng tổ của dòng họ Thiều tại vùng đất Quảng Nam nói riêng và cả Phía Nam VN nói chung.

Tại nhà thờ Thiều tộc ở Bến Đền Đông hiện nay có đôi câu đối:

Bắc địa Đông Sơn Mộc hữu Bổn 
北 地 东 山 木 有 本
Nam thiên Ân Phú Thuỷ hữu Nguyên
南 天 恩 富 水有原

Dịch nghĩa:

– Giống như cây phải có gốc, có cội và gốc ấy (Thiều tộc ta) nằm ở miền Bắc, huyện Đông Sơn (chính xác là Thọ Sơn xã, nay là xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa).

– Giống như nước tất phải có đầu nguồn, và cái nguồn ấy (Thiều tộc ở phía Nam) tất thảy bắt đầu từ làng Ân Phú (tức Bến Đền Đông bây giờ).

 

 

Do người anh (Thiều Mạnh Phủ) không có con (đền thờ hiện còn ở Bến Đền Tây, coi hình phía dưới) nên “tộc” sự như thờ cúng tổ tiên, đều do Nam thiên Thiều tộc sáng tổ Thiều Đại Lang chủ quản.

Đức sáng tổ Thiều Đại Lang sau khi mất, mộ phần được con cháu táng tại Bến Đền Đông. Vào thập niên 60, 70 của thế kỷ trước, do chiến tranh tàn khốc, để đảm bảo an toàn nên mộ của sáng tổ Thiều Đại Lang được con cháu cải táng đem qua huyện Duy Xuyên (thuộc xã Duy Châu, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quang Nam – coi hình phía dưới), mộ được táng trên ngọn núi, mặt nhìn ra sông Thu Bồn.

Như vậy, ở Điện Thị xã Điện Bàn hiện có 03 nhà thờ:

1. Ở Bến Đền Tây là đền thờ đức sáng tổ (Tiền hiền anh) tên gọi Thiều Mạnh Phủ.

2. Ở Bến Đền Đông là đền thờ sáng tổ (Tiền hiền em) tên gọi Thiều Đại Lang.

3. Ở Vân Ly là nhà thờ của chi họ Thiều Quang, một chi họ có nguồn gốc xuất sinh từ Thiều tộc tại Bến Đền Đông.

Căn cứ theo gia phả còn sót lại của một vài chi họ; theo lời kể của các cụ cao niên và căn cứ bài tham luận của cụ Thiều Minh Hoàng (Hội đồng họ Thiều huyện Điện Bàn) trong Hội thảo Khoa học về “Thân thế, sự nghiệp danh nhân Thiều Thốn và họ Thiều trong lịch sử dân tộc” được tổ chức vào ngày 8/4/2011 tại hội trường 25B – UBND tỉnh Thanh Hóa… Có thể khẳng định, tất cả con cháu họ Thiều tại Quảng Nam nói riêng và các tỉnh Phía Nam nói chung, về cơ bản đều có nguồn gốc xuất phát từ Gò Nổi (thôn Bến Đền Đông, xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam).

 

 Mộ của Tiền hiền anh Thiều Mạnh Phủ tại thôn Bến Đền Tây 

 

Cần nhớ vào những năm chống Mỹ, Gò nổi là đất được mệnh danh “Địa linh nhân kiệt”, nơi xuất thân của nhiều bậc Hiền Tài như Tổng Đốc Hoàng Diệu, Phạm Phú Thứ, Chí sỹ Trần Cao Vân lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa Duy Tân vang động trong cả nước, Gò nổi cũng là cố quê của bà Nguyễn Thị Bình – nữ Phó Chủ tịch nước đầu tiên của Việt Nam, của nữ Anh hùng Trần Thị Lý v.v. Gò Nổi là cái nôi của cách mạng nên được được Mỹ Ngụy ưu ái liệt vào vùng “trắng”, vùng đất “chết”, vùng cần phải tẩy thanh sạch sẽ không để cho lực lượng cách mạng hoạt động…. Bởi thế, chiến trường Gò Nổi là chiến trường cực kỳ khốc liệt. Toàn bộ khu Gò Nổi bị đạn bom càn quét, tàn phá tan hoang… Có câu: “Nhất Củ Chi – Nhì Gò Nổi” là vậy.

Tuy là vùng đất anh hùng, kiên trinh bất khuất, quyết bám làng đánh giặc “một tấc không đi, một ly không rời” nhưng giống như dòng họ Phạm, Họ Trần, họ Nguyễn, họ Ngô v.v. do chiến tranh, cháu con dòng họ Thiều cũng không thể tránh khỏi việc “tứ xứ đào bôn”. Noi gương truyền thống cha ông, một bộ phận không nhỏ cư dân Gò Nổi đã trốn nhà thoát ly tham gia cách mạng… Đây là 02 nguyên do chính hình thành nên các chi họ Thiều khác ở một số nơi như họ Thiều ở Đại Lộc, Duy Xuyên, Hiệp Đức v.v.

 

Mộ tiền hiền em tại được hậu táng tại xã Duy Châu huyện Duy Xuyên

Theo dòng thời gian, con cháu dòng họ Thiều Quảng Nam còn ly tán khắp nơi như Quảng Ngãi, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Sài Gòn, Đồng Tháp, Cần Thơ, Sóc Trăng, Bạc Liêu, An Giang v.v. Trong đấy, nhiều con cháu tham gia hoạt động cách mạng và có nhiều nhân vật nổi tiếng như 2 chị em nữ sinh trường Lycée Marie Curie hoạt động trong Biệt động Sài Gòn là Thiều Thị Tạo và Thiều Thị Tân. Cả hai chị em bị địch bắt và bỏ tù tại Côn Đảo. Hồ sơ xác minh nhân thân của Cảnh sát Ngụy cho biết, nguyên quán của 2 chị em Tạo, Tân được ghi là Quảng Nam. Tại Sóc Trăng có AHLLVT nhân dân, Liệt sĩ Thiều Chõi v.v.

Trân trọng !

Tp.HCM, ngày 09.4.2018
Người Họ Thiều​.




Câu lạc bộ Thái Cực Quyền Công Viên Gia Định - Số 3 đường Hoàng Minh Giám, P. 3, Q. Gò Vấp, TP. HCM