1858 – Giải thích thành ngữ “GIỎ NHÀ AI – QUAI NHÀ ẤY”

Xuất bản vào 11:48:32 05/08/2020


Học Mà Vui – Vui Mà Học

 

Thiều gia_Trong đời sống thường ngày ai cũng vậy, trong một tháng hay một năm chí ít cũng vài lần nghe các bà, các cụ tại các buổi trưa hè oi bức, đêm trăng sáng ngồi “tám” với nhau hoặc vào các dịp nhà nào có con cháu đi xa về thăm nhà… thì thể nào câu “Giỏ nhà ai quai nhà ấy” cũng không hẹn mà vang lên. Không: “Sao mà nó giống cái con mẹ nó thế ! Đúng là…” thì cũng “Nhìn nó giống y hệt bà Ngoại nó. Đúng là giỏ nhà ai quai nhà ấy”…

Câu thành ngữ trên tuy nhiều người hay nghe nhưng thiển nghĩ có nhiều người, nhất là những bạn trẻ (đặc biệt là các bạn ở thành thị) chỉ biết nghĩa bóng và cũng chỉ biết đại khái, biết sơ sơ, kiểu nôm na là “con nhà ai thì giống người nhà ấy” chứ không biết cái nghĩa đen. Dưới đây, Shaolaojia xin giải thích để các bạn nhất là các bạn hậu sinh, những bạn sinh ra khi đất nước đã “đứng lên”, đã qua giai đoạn đói nghèo… được hiểu.

1. Nguyên nguồn xuất xứ câu thành ngữ:

Nước ta xưa, nguyên là nhà nước được hình thành từ nền văn hóa lúa nước, trọng nông nghiệp, lấy nông nghiệp làm nền tảng để củng cố và xây dựng xã hôi (bây giờ vẫn vậy, chắc vẫn còn đến 70-80% dân số sống bằng nghề nông)… do vậy, để giúp cho việc thu hoạch, bảo quản cũng như vận chuyển sản phẩm nông lâm ngư nghiệp (lâm ngư về sau này mới được coi trọng) được thuận tiện, dễ dàng. Người dân đã bao phen đêm nằm vắt tay lên trán, lao tâm suy nghĩ và cuối cùng… đã phát minh ra hàng loạt sản phẩm như thúng mủng dần sàng, rổ giá rành nia…. và được gọi chung với cái tên là nông cụ. Giỏ là một trong loại nông cụ rất thân quen, phổ biến và đầy rẫy dấu yêu kỷ niệm đối với người nhà quê.

2. Ý tứ của câu thành ngữ

Nghĩa đen:
– “Giỏ”: nguyên là đồ gia dụng dùng để đựng thành quả nhỏ nhặt thu hoạch được như cá, cua, ếch v.v. của người nhà nông. Khi không đi “nông vụ” (đánh dậm, úp nơm, mò cua, bắt ốc….), giỏ thường được vứt trong xó bếp, đôi khi còn được dùng để đựng các đồ vật nhỏ như hành, tỏi, bồ kết, hạt giống bầu bí… và được treo lên chỗ bếp nấu (mục đích chủ ý là dùng khói bếp hun giúp hành tỏi, hạt giống luôn khô, không bị ẩm, mốc, không bị kiến mối làm cho hư hoại).

– “Quai”: là một bộ phận cấu thành của giỏ. Quai được gắn bên thành giỏ giúp bảo vệ giỏ không bị hư hại khi di chuyển.

Như trên đã nói, do nhà ai cũng làm nông nên những vật dụng như thúng, mủng rần sàng… là vật không thể thiếu trong đời sống hàng ngày. Phần vì muốn thuận tiện cho việc sinh hoạt, phần do vật liệu sẵn có (ở làng quê xưa, thường nhà nào cũng có một vài khóm tre trồng bờ ao, sau nhà và một vài bụi cây mây) nên nhà nào cũng chủ động đan các vật dụng để dùng. Và đương nhiên, để tránh việc lẫn lộn rồi cãi nhau mất đoàn kết, thường thì các đồ vật dụng nói chung và cái giỏ (có kèm theo quai) nói riêng của nhà nào đan, đều có ký dấu hiệu riêng của nhà nấy.

Nghĩa đen câu “Giỏ của nhà ai – Quai nhà ấy” là như vậy.

 

 

– Nghĩa bóng:

Trong một dòng tộc, một gia đình, do có quan hệ huyết thống (di truyền) nên về nguyên tắc, cháu thường thường có những nét rất giống ông bà, con giống cha mẹ. Giải thích văn vẻ, khoa học thì con cái chính là hình ảnh thu nhỏ của bố mẹ. Và bố mẹ lại là hình ảnh thu nhỏ của ông bà, rồi ông bà là hình ảnh thu nhỏ của ông sơ bà cố… Đôi khi người ta thấy anh em, cô dì chú bác, người cùng họ hàng, dòng tộc cũng có những nét, hình dáng hay hành vi cử chỉ, tính khí… giống nhau.

Bởi vậy, để khỏi mất thời giòe tranh cãi, các cụ ta đã đúc kết một câu thành ngữ “Giỏ nhà ai quai nhà ấy”. Mấy ngàn năm rồi, nhưng có lẽ câu ấy vẫn chẳng có gì sai.

Dưới đây là clip minh họa cho thành ngữ nói trên. Mọi người xem xong, thấy Shaolaojia nói đúng, nói trúng thì nhớ bấm like để có động lực viết tiếp nhé !

Ok !

Tp.HCM, ngày 3.8.2020
Shaolaojia.

 

 

 




Câu lạc bộ Thái Cực Quyền Công Viên Gia Định - Số 3 đường Hoàng Minh Giám, P. 3, Q. Gò Vấp, TP. HCM