Xuất bản vào 13:40:48 07/08/2016

Tượng Tướng quân Thiều Kim Thốn tại đền thờ trong núi Chiểu.
I. ANH HÙNG XUẤT THẾ
Năm Khai Thái đệ tam niên (Bính Dần – 1326) nước Việt
Triều Minh Tông có hào kiệt xứ Thanh
Vốn dòng thế phiệt trâm anh
Họ Thiều Kim Thốn xuất sanh ra đời.
Xuân năm ấy tuyết rụng rơi trắng đất
Tiết “thanh minh” (ngày 3.3 AL) chim cất tiếng reo ca
An Nam toàn cõi gần xa
Ánh dương ló rạng chiều tà trăng nhô.
Trên núi “chiểu” chim phụng sồ (鳳雛 ) xuất hiện
Đất ‘thần kinh” hỷ khí hiển uông uông
Trần triều một dải biên cương
Bỗng đâu “Long phượng trình tường” vân trung.
Sen mừng đón “chân anh hùng” đua nở
Jòng sông Chu hớn hở nước reo vang
Đua nhau lúa chín vội vàng
Ngàn Nưa chim chóc hót vang chúc mừng.
Tp.HCM, ngày 06.8.2016 (4.7.Bính Thân)
Thiều Ngọc Sơn
Viết dâng Tổ nhân 636 năm ngày mất của Tướng quân Thiều Thốn (8/8/1380 – 8/8/2016).
<><><><><>
* Đức ông Thiều Thốn nguyên có tên là Thiều Kim Thốn sinh vào chính tiết Thanh minh ngày 3 tháng 3 năm Khai Thái thứ 3 (開泰 – Bính Dần, năm 1326) đời vua Trần Minh Tông (陈 明宗; Nguyên Tấn Tông niên hiệu Thái Định năm thứ 3) tại xã Thọ Sơn, tổng Thanh Khê, phủ Thiệu Hóa nay là làng Nhuận Thạch, xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
Tương truyền khi sinh ra đức ông có tướng mạo khôi ngô dĩnh ngộ, tuấn tú khác thường. Mắt rồng mày phượng, chân trái có chữ vương ( 王), tư chất thông minh, sức khỏe hơn người. lên bảy tuổi đã xin mẹ cho đi học.
Cha mất từ lúc ngài chưa sinh, nhà nghèo nên chàng trai Thiều Kim Thốn thường ngày phải lên núi hái củi mưu sinh, thờ mẹ tận hiếu. Những lúc nhàn rỗi, chàng lại cùng đám thanh niên trong làng luyện quyền múa võ đợi dịp báo đền ơn nước (đến nay, phía trước núi Đào Sơn về phía Nam vẫn còn một cái gò gọi là gò Lực sĩ, theo truyền thuyết trong dân gian, gò này chính là gò mà lúc thiếu thời, chàng trai Thiều Kim Thốn và trai tráng các làng luyện tập võ nghệ)…
Lớn lên, gặp lúc Chiêm Thành thường xuyên quấy nhiễu, trong nước giặc cỏ nổi lên như cồn… xã tắc đảo điên. Tuân Mẫu mệnh, Thiều Thốn tòng quân hết lòng “Tinh trung báo quốc” và có công rất lớn trong việc đánh đuổi Chiêm Thành, bình “loạn tặc” Ngô Bệ… được vua Trần tin yêu cho giữ chức Kim Ngô vệ đại tướng quân (chức quan to nhất phụ trách Cẩm vệ quân bảo vệ vua và Hoàng thành) lại gả con gái yêu là Công chúa Trần Thị Ngọc Hải (tục gọi đức ông là “Phò mã đô úy”).

Đội nhã nhạc trong buổi tế giỗ ngày 8 tháng 8 năm Ất Mùi (2015)
Cuối đời nhà Trần, do các vua bỏ bê chính sự, ham mê sắc dục… Trong nước thực hiện chính sách sưu cao thuế nặng, giặc giã nổi lên khắp nơi. Quý tộc nhà Trần tranh giành quyền lực, gian thần kéo bè kết đảng v.v. khiến nhân dân vô cùng chán nản (Điển hình là vụ “Thất Trảm Sớ” của đại thần Chu Văn An – 朱文安, một vị quan thanh liêm, trung thần tại triều đình, đã dâng “Thất trảm sớ – 七斬疏” đề nghị trị tội những tên tham quan ô lại nhưng không được Dụ Tông chấp thuận đành cáo lão từ quan). Bên ngoài, ngoại bang dòm ngó…
Trước tình hình ấy, Thiều Thốn được triều đình tiến cử giữ chức “Phòng ngự sứ Lạng Giang”. Sách ĐẠI VIỆT SỬ KÝ và KHÂM ĐỊNH VIỆT SỬ THÔNG GIÁM CƯƠNG MỤC viết: “Thiều Thốn giỏi an dân, khéo vỗ về phủ dụ quân sĩ nên ai cũng yêu kính”. Phòng ngự xứ Thiều Thốn tận trung báo nước, hết lòng vì công việc, có công rất lớn trong việc giúp vua giữ yên bờ cõi, giúp nhân dân an cơ lập nghiệp. Trong giữ vững cơ nghiệp nhà Trần, ngoài trấn áp, tránh sự nhòm ngó của ngoại bang…
Đức ông làm quan trải qua 3 đời vua: Trần Dụ Tông – 陈裕宗 (1342-1369), Trần Nghệ Tông – 陈藝宗 (1371-1372) và Trần Duệ Tông – 陈睿宗 (1372-1377), trong quá trình làm quan, ông được các vua nhà Trần phong “Khai quốc công thần, Phụ quốc Thượng tướng công” kiêm “Kim Ngô vệ Phò mã Đô úy Thượng trụ quốc”.

Khi mất (ngày 8.8 năm Canh Thân 1380, hưởng thọ 55 tuổi) đức Thiều Thốn được nhà Trần sắc phong “Thượng đẳng phúc thần Đại vương”, lại lệnh cho nhân dân các Tổng thuộc phủ Thiệu Hóa Thanh Hóa lập đền thờ quanh năm hương khói. Hiện nay, ngoài đền thờ chính ở núi Đào Sơn (thôn Nhuận Thạch, xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa), còn có đền thờ Nghè Tam Tổng (làng Triệu Xá, xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, Thanh Hóa) và tại nơi khi xưa đức ông làm Phòng Ngự sứ (tại Đông Bình, Lạng Giang) vì cảm ân đức trời bể của ông, nhân dân vùng biên ải Lạng Giang cũng lập đền thờ, quanh năm tế lễ.