2214 – SẮC MỆNH CỦA VUA DUY TÂN V/V DÙNG ĐIỂN LỄ QUỐC GIA PHỤNG THỜ ĐỨC ÔNG THIỀU THỐN Ở THANH HOÁ

Xuất bản vào 08:31:08 30/03/2023

SẮC MỆNH CỦA VUA DUY TÂN V/V DÙNG ĐIỂN LỄ QUỐC GIA PHỤNG THỜ, TẾ TỰ TRONG DỊP TIẾT THẦN TẠI ĐỀN THỜ ĐỨC ÔNG THIỀU THỐN Ở THANH HOÁ

Nguyên văn chữ Hán

敕旨清化省東山縣趙舍趙舍前函夏三社從前奉事果毅敦恭弘偉端肅翊保中興光懿陳上將軍掌金吾衛上宰韶府軍中等神節經颁給。
敇封準其奉事維新元年晉光大禮經颁寳詔潭恩禮隆登秩特準依舊奉事用誌國慶而申祀典。

欽哉 ！
維新参年捌月拾壹日

Nguyên văn âm Hán Việt

Sắc chỉ¹: Thanh Hoá tỉnh, Đông Sơn huyện, Triệu Xá, Triệu Xá Tiền, Hàm Hạ tam xã².

Tùng tiền phụng sự “Quả nghị đôn cung, Hoằng vĩ đoan túc dực bảo trung hưng quang ý³ Trần Thượng tướng quân chưởng⁴ Kim ngô vệ thượng tể Thiều phủ quân⁵ trung đẳng thần⁶” tiết kinh ban cấp.

Sắc phong: Chu, n kỳ phụng sự Duy Tân nguyên niên⁷ tấn quang đại lễ kinh ban.
Bảo chiếu đàm ân lễ long đăng trật. Đặc chuẩn y cựu phụng sự, dụng chí Quốc khánh nhi thân tự điển.

Khâm tai !
Duy Tân tam niên bát nguyệt thập nhất nhật⁸.

Di tượng đức ông Thiều Thốn và công chúa nhà Trần trong Thiều phủ 

Dịch nghĩa Việt văn

Lệnh (mệnh) cho nhân dân ba xã: Triệu Tiền, Triệu Xá Tiền và Hàm Hạ thuộc huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá:

Trước nay, việc phụng thờ “Quả nghị, đôn cung, hoằng vĩ, đoan túc, dực bảo trung hưng quang ý³, Trần triều Thượng tướng quân Chưởng⁴ Kim ngô vệ thượng tể”, Tướng công Thiều Thốn tại Thiều phủ vẫn được triều đình hằng năm chu cấp. Năm nhà vua thụ ấn, tấn phong đăng cơ⁵, để sáng tỏ ân đức, vua cũng đã có ân ban vật phẩm, gia tăng thêm trật vị. Nay triều đình đặc chuẩn, cho phép dùng “điển lễ quốc gia” để phụng sự, cúng tế tôn thần trong dịp lễ tiết theo lệ cũ.

Kính thay.
Niên hiệu Duy Tân năm thứ 3, ngày 11 tháng 8 năm 1910.

Tp.HCM, đêm 15.3.2023
Người dịch: Thiều Ngọc Sơn
——————
Chú thích:
¹. Sắc mệnh: cũng đọc là sắc lệnh, sắc chỉ, là mệnh lệnh, chiếu chỉ của nhà vua ban ra cho quan quân và dân chúng thực hành.
². Hiện là thôn Triệu Tiền, Triệu Xá và thôn Đại Đồng (xưa là tên làng Hàm Hạ) đều thuộc xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá.
³. Các cụm từ như “quả nghị”, “đôn cung”, “hoằng vĩ”, “đoan túc”, “quang ý”, là mĩ từ dùng chỉ cái đức tính tốt đẹp như thông minh sáng ý, quyết đoán, đoan trang, cung kính, khoáng đạt và đôn hậu là những mĩ từ vua dùng để đánh giá, đề cao nhân phẩm của đức ông Thiều Thốn. Riêng cụm từ “Dực bảo trung hưng” ý nghĩa là ca ngợi công lao bảo hộ nước nhà từ chỗ suy vong đến thời hưng thịnh. Nguồn gốc của cụm từ này xuất phát từ năm Đồng Khánh thứ 3 (1887) trong tất cả các sắc phong thần, sắc nào cũng có cụm từ này. Về sau thành lệ, các vua sau khi ban sắc mệnh thì trong các sắc mệnh đều có cụm từ này.
⁴. Cụm từ “Trần Thượng tướng quân, chưởng Kim ngô vệ” chỉ chức vị của đức ông Thiều Thốn người đời Trần là “Thượng Tướng quân”. Chữ “chưởng” trong cụm từ “chưởng Kim ngô vệ” nghĩa là chức của đức ông là Thượng tướng kiêm phụ trách, nắm giữ cánh quân Kim ngô vệ (lực lượng cấm quân có nghiệm vụ bảo vua và kinh thành). Chữ “chưởng – 掌” này là nắm giữ, khác với chữ “trưởng – 长” nghĩa là người đứng đầu; chữ “thượng tể” chỉ tước vị.
⁵. Thiều phủ quân: Qua bản sắc phong, ta biết được đền thờ Thiều Thốn tướng công xưa còn có tên là Thiều phủ, hay “phủ quân” nghĩa là phủ của tướng quân họ Thiều. Qua sắc phong cho ta thấy cơ ngơi trước kia rất đồ sộ, hoành tráng.
⁶. Đền hay Thiều phủ được nhà vua ban phong, xếp hạng là “Trung Đẳng Thần”.
⁷. Vua Duy Tân (tên chữ Hán 維新 – tên khai sinh là Nguyễn Phúc Vĩnh San), được tấn phong và đăng cơ (lên ngôi) nhằm ngày 5.9.1907. Căn cứ nội dung trong sắc, ta biết ngoài đạo sắc này (ngày 11.8.1910), đền còn 01 đạo sắc được ban vào năm 1907.
⁸. Về cách tính niên hạn của các vua: Theo cách tính của TQ, năm nhà vua lên ngôi thì gọi là nguyên niên và đếm là 1. Nguyên tắc là thế nhưng qua nghiên cứu 1 số sắc phong, thấy ở ta quy định tinh do vua QĐ có khi năm lên ngôi là năm thứ 1.

Lưu ý:
——–
– Tại hàng chữ ghi ngày tháng ở cuối sắc mệnh, có đóng ấn “Sắc mệnh Chi Bảo”, đây là con dấu (độc bản) tượng trưng cho quyền uy của nhà Nguyễn. Dấu bằng vàng ròng, nặng 8300gram
được đúc vào năm Minh Mạng thứ 8 (1827).

0

0