553 – Toàn văn nội dung văn bia trong đền thờ Tướng công Thiều Thốn tại xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Xuất bản vào 14:02:10 08/08/2016


Shaolaogia giới thiệu:
Toàn văn nội dung văn bia trong đền thờ Tướng công Thiều Thốn tại xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
 
dsc00846
Giản giới:  Đây là văn bia thờ “Thượng đẳng phúc thần Đại vương”, Đại vương Thiều Thốn.
 
Theo gia phả, thủy tổ họ Thiều là đức ông Thiều Kim Tinh vốn là quan nhà Nam Tống nhân chạy loạn giặc Nguyên đã dẫn theo hai con trai là Thiều Kim Nhật và Thiều Kim Tình từ Thiều Châu (Quảng Đông TQ) đến định cư tại Thọ Sơn (nay là thôn Nhuận Trạch, xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa).
 
Đức ông Thiều Kim Nhật có một con trai là Thiều Kim Xích. Đức ông Thiều Kim Tình lấy bà Nguyễn Thị Ngọc Nga, người xã Triệu Xá (nay thôn Triệu xá, xã Đông Tiến) sinh ra Đức ông Thiều Thốn, người sau này được vua Trần ban phong: Khai quốc công thần, đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân, Thượng tể kiêm Kim ngô vệ, Phò mã Đô úy Thượng trụ quốc…
 
Vào những thập niên năm mươi của thế kỷ trước, khi Cách mạng mới thành công, Chính quyền đã có những sai lầm trong việc thực hiện chủ trương “Cải cách ruộng đất” và trong thực thi chính sách “Cải cách văn hóa” (CMVH) nên phần lớn đền chùa miếu mạo ở Thanh Hóa đều bị triệt phá. Đền thờ Tướng công Thiều Thốn cũng không tránh được kiếp nạn trong các chiến dịch này. Tất cả đình chùa miếu mạo ở Thanh Hóa nói chung và huyện Đông Sơn nói riêng đều bị đập phá, văn bia bị hạ bệ… Cũng rất may, con cháu của dòng họ Thiều vẫn còn giữ được 5 sắc phong của triều Nguyễn gia phong cho Ngài và Công chúa, trong đó có 4 sắc thời Tự Đức, 1 sắc thời Duy Tân.
img_0176
Đền thờ Tướng quân Thiều Thốn
 
Hồi nhỏ, nghe phụ thân tôi kể lại. Nguyên trước kia, họ Thiều có nguyên bản phần văn bia bằng chữ Hán nhưng sau có một cán bộ “Văn hóa” ở huyện xin được đem về nghiên cứu, chẳng hiểu ông cán bộ nọ nghiên cứu được những gì, chỉ biết khi gia tộc hỏi đến thì ông nói “văn bia” bị… thất lạc mất rùi.
Bài văn bia dưới đây được tôi sưu tầm từ Internet, từ trang Web của dòng họ, từ bài viết của 2 tác giả là HỒNG PHI – LA ĐỨC MẬU (đăng trên tạp chí Hán Nôm), và dựa theo phần dịch thuật do dịch giả Hồng Phi nguyên Chủ nhiệm khoa Ngoại ngữ + Hán Nôm trường ĐH Hồng Đức hiệu đính và chú thích…
Bi Ký họ Thiều
 
Do kiến thức còn thiển cạn, lại không có được bản gốc, chỉ dựa vào bản phiên âm để đối chứng nên văn phong không được lưu loát, có nhiều chỗ còn ngù ngờ, bởi thế kiểu chi cũng vướng nhiều sai sót. Rất mong các vị tiền bối, các vị trưởng giả, học giả học thật lượng thứ ! Đồng thời cũng mong các ông các bà, các bác, các chú cùng toàn thể con cháu, độc giả ai biết thêm về nội dung tấm bia, xin cung cấp để cháu con được thưởng lãm trọn bộ bài văn bia, mở mang tầm mắt và cũng là giúp cho tấm bia được trọn ý với tiền nhân.
 
Bài văn bia này do Tả Thị lang Bộ Hình, Bồi tụng, Lộc Duyên hầu Nguyễn Trừng soạn vào tháng 3 năm Canh Dần (tháng 3-1650) niên hiệu Khánh Đức đời vua Lê Thần Tông.
 
Thiều Ngọc Sơn xin trân trọng giới thiệu.
11a
Tác giả Thiều Ngọc Sơn
 
ĐÔNG SƠN HUYỆN THIỀU THỐN TỪ BI
 
Hoàng nguyệt hoa phô, trinh thục phương dung, gia ngôn ý hạnh, nhu ý từ thuận, thuần nhất đoan trang, lạn tư chiêu nghi, quảng huệ cần tiết, huy mục tề trang, trung chính tiên hoa, xuân sắc phương nhan, dung quang lạc đức, ý đức ôn hòa: TRINH THUẬN CÔNG CHÚA.
 
Khai quốc công thần đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng công thượng tể kiêm Kim ngô vệ Phò mã Đô úy Thượng trụ quốc. Gia phong Kim ngô Phù vận tế thế, An dân hộ quốc, dực thánh hoằng hưu. Truy lộc, hiển hựu phổ trạch, Chí nhân hậu đức, Dũng cảm khoát đạt, Đại độ khoan nhân, Trung chính long ân hiển tục: Công cao đức mậu, Tế chúng thùy hưu, Diên ứng: HIỂN LINH ĐẠI VƯƠNG.
 
THẠCH BI TỊNH THI:
 
Thượng thư viết: Thần tử hữu công ư quốc, ư dân tắc phụng tự chi. Sở dĩ, biểu tôn công chiêu nguyên tự dã.
 
Cung duy: Công chúa tính Trần, húy Chiêu, Dụ Tông Hoàng đế chi diệu nữ dã. Tổ chi công tích lũy bách niên chi đức. Tôn chi công tăng bồi nhất mạch chi nhân. Thiên sinh thánh nữ lạc nhạn chi tư, trầm ngư chi sắc, nhân hậu liên chu tộc chi lân, nhân duyên vọng đường bình chi tước.
 
Ngưỡng duy: Đại vương tính Thiều danh Thốn, Thiệu Đông Triệu Hạ chi kỳ nam dã. Phụ chi tộc thuộc vô bất thừa xa, Mẫu chi tộc vô bất y cẩm. Thế định Lệnh công “Kỳ lân dị chủng”, hổ báo kỳ thao, quán tam quân chi dũng. Đa bách chiến chi lao, công danh ích thiên hạ, Trung dũng “mãn” triều đình.
 
Ngưỡng kiến: “Long môn cấp đạt, nhạn miệt lễ hoàn”, hữu thành Loan Phụng, tường ứng hùng bi, niên niên phú quý, nhật nhật vinh hoa, vị đô Tam Thái, lộc thực vạn chung. Vinh phong chúng tử, Sủng quán quần thần. Khâm thừa triều mệnh, Xuất trấn Bình Giang, Thế tổ hữu úy an chi chiếu, công tôn vô hiềm cụ cụ chi tâm, Tước di tử tính, lộc hưởng chung thân.
 
Duy:
Công tại xã tắc, đức bị sinh dân, cung phụng quốc ấn nhất như hoàng ân. Anh linh tại thiên diệp tứ kim tiền, gia tặng nhất dĩ vương tá, Tinh trung huyền nhật, lũy ban tử cáo, bao phong chước nhập tự điển, kiến lập linh từ thiên niên quang trở đậu, vạn cổ trần càn khôn. Dục ký thực sự nhân trung thiểu văn thiểu kiến. Phú vịnh kỳ thân ư tiền, bất nhược hiển kỳ danh ư hậu.
 
Công chúa, thượng thiên ngọc nữ, hạ giới thần tiên, tam quang chính khí vạn phúc đại thần.
 
Đại vương, nhân trung hào kiệt, thế thượng anh hùng, tinh tồn ngũ nhạc, huyết thực thiên thu. Xuân thu tải hạ, mục gia tư minh giả. Đoan bái công chúa chi… anh phong lẫm lẫm, nhược tồn khẩu tư văn giả, cánh nhượng Đại vương nguy nguy kỳ đức. Thị phất kiến, thính phất văn ư thị lặc kim thạch bá thanh thi dĩ thụ kỳ truyền văn.
 
Quyến quyến Trần công chúa
Toàn cư họa đế trụ
Thanh thanh phượng thái ngang
Uyển uyển nga mi tú
Qui bốc khiết chu giao
Phượng hoàng hài quách thú
Tử tính nhuận kim chi
Tôn từ vi ngọc thụ
Anh anh sương khí lãng
Miếu thực càn khôn thọ
Am khởi tự Đông sơn
Qui lân kê vọng phán
Lục thao Khương giảng tập
Bách chiến Tín gian nan
Phong định công thần thưởng
Vinh tiến thượng tể ban
Phượng tử tắc giai phối
Lân nhi bố hảo quan
Nam thiên nguy miếu mạo
Mặc tượng quốc gia an.
 
Long hiệu Khánh Đức vạn vạn tuế, Canh Dần, tam nguyệt.
Phủ liêu, Bồi tụng tham hộ, Dực vận tán trị công thần đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Hình Bộ Tả thị lang, Lộc Diên hầu: NGUYỄN CÔNG soạn.
 
Dịch nghĩa (bản dịch của Thiều Ngọc Sơn):
 
Bia ca tụng công đức Tướng công Thiều Thốn và Công chúa Trần Ngọc Chiêu tại đền thờ Thiều Thốn
 
Hoàng nguyệt hoa phô, trinh thục phương dung, gia ngôn ý hạnh, nhu ý từ thuận, thuần nhất đoan trang, lạn tư chiêu nghi, quảng huệ cần tiết, huy mục tề trang, trung chính tiên hoa, xuân sắc phương nhan, dung quang lạc đức, ý đức ôn hòa… Ấy là mỹ đức của “TRINH THUẬN CÔNG CHÚA” Trần Thị Ngọc Chiêu.
 
Khai quốc công thần đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng công thượng tể kiêm Kim ngô vệ Phò mã Đô úy Thượng trụ quốc. Gia phong Kim ngô Phù vận tế thế, An dân hộ quốc, dực thánh hoằng hưu. Truy lộc, hiển hựu phổ trạch, Chí nhân hậu đức, Dũng cảm khoát đạt, Đại độ khoan nhân, Trung chính long ân hiển tục: Công cao đức mậu, Tế chúng thùy hưu… Ấy là uy linh của “HIỂN LINH ĐẠI VƯƠNG” Tướng công Thiều Thốn.
 
Sách Thượng thư viết: “Phàm những người có công với nước với dân tất phải lập miếu, khắc bia phụng thờ để biểu thị lòng tôn kính trước huân công hiển hách vậy”.
 
Nay cung kính thưa rằng: Tiên tổ tích đức trăm năm, cháu con hết lòng chăm lo bồi đắp. Bởi thế, đến đời Hoàng đế Dụ Tông trời sinh thánh nữ, trinh thục phương dung, “Lạc nhạn chi tư, trầm ngư chi sắc”, đoan trang nhân hậu, khắp nơi trong nước ai người cũng đều ngưỡng vọng. Đấy là công chúa nhà Trần tên húy gọi là Chiêu.
 
Lại thưa: Đại vương họ Thiều danh kêu Thiều Thốn, người trai kỳ tài ở làng Triệu Hạ, Thiệu Đông (?). Cha vốn không phải người cỡi xe, họ nhà mẹ vốn không phải là người mặc áo gấm (ý là xuất thân trong giới bình dân, tầm thường). Trời định “Lệnh công” như loài kỳ lân kỳ lạ, như hổ báo uy linh, thao lược kỳ tài, dũng mãnh nhất ba quân, thân trải trên trăm trận, bách chiến bách thắng… công danh thực trùm thiên hạ, trung dũng mãn triều đình…
Họ thiều
 
Kính thưa ! Cửa khó đã vượt qua, cành vàng Ngài đã hái, loan phụng đã nên duyên ấy là ứng với cái điềm cát triệu. Cả đời phú quý, ngày mỗi lại vinh hoa, chức Ngài đứng ngôi Tam Thái*, lộc Ngài hưởng vạn chung… cháu con tự hào, quần thần yêu mến. Vâng mệnh triều đình Ngài trấn thủ Lạng Giang, Thế tổ nghĩ công khó nhọc, ban chiếu thỉnh an, lại ban cho con cháu thế tập tước cha, đời đời hưởng lộc. Công của Ngài thật không còn chi bàn cãi.
 
Kính nghĩ ! Công của Ngài còn mãi với xã tắc non sông. Đức của Ngài dân đời đời ghi nhớ. Ngài là anh linh trong cõi trời đất, đức sáng như mặt trời giữa trưa. Một lòng tinh trung báo quốc, bảo hộ Hoàng gia… đã bao lần trước triều được vua tưởng thưởng, tuyên dương công trạng, chép vào sử xanh. Lại sai kiến lập linh từ để ngàn sau sáng tỏ đức của bậc kỳ tài hiếm thấy trong muôn người vậy.
 
Công chúa là Ngọc nữ giáng hạ trần gian, là kết tinh của tinh hoa nhật nguyệt, tinh tú của vì sao, là muôn thủa phúc thần. Đại vương là hào kiệt, anh hùng cái thế. Chí của Đại vương vững như Ngũ nhạc, nhiệt huyết của Đại vương tràn khắp thiên thu, nhìn xa trông rộng thực là Xuân Thu hiếm có. Với công chúa, Ngài nhẹ nhàng lời nói, nhã nhặn khiêm nhường càng hiển rõ cái đức cao của Đại vương, cái uy phong lẫm liệt của bậc anh hùng cái thế.
 
Đức của Đại vương nghe không hết, biểu thị không xong thế nên khắc vào bia đá bài văn thơ này, truyền lại cho đời sau:
 
Thơ rằng:
 
Dấu yêu công chúa nhà Trần
Xuất thân Hoàng tộc vạn phần xinh tươi
Thanh tao công phượng dáng người
Mi thanh mục tú miệng cười duyên sao.
 
Châu Trần hai nước kết giao
Trần gia Thiều tộc xiết bao vui mừng
Thọ Sơn đất mẹ dưng dưng
An Nam toàn cõi tưng bừng cờ hoa.
 
Lẫn trong sương khói một tòa
Đền thờ Tướng quốc trải qua bao đời
Thiều gia con cháu khắp nơi
An Nam cả nước đời đời nhớ ân.
 
Nhớ ân “Khai Quốc Công Thần”
Tạc ân phò tá triều Trần bao phen
“Lục Thao”** Binh pháp vốn quen
Công ngang Hàn Tín bao phen cứu đời.
 
Uy danh lừng lẫy muôn nơi
Vua Trần phong thưởng “Công” thời đứng trên
Trần triều công chúa hầu bên
Kim Ngô phò mã ngôi trên bao người.
 
NAM THIÊN NGUY NGA MIẾU
MẶC TƯỚNG QUỐC GIA AN.
 
Trần triều niên hiệu Khánh Đức, Canh Dần niên, Tam nguyệt (3/1650).
Phủ liêu, Bồi tụng tham hộ, Dực vận tán trị công thần đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Hình Bộ Tả thị lang, Lộc Diên hầu: NGUYỄN CÔNG.
<><><><><>
Ghi chú:
* Ngôi Tam Thái là chức quan lớn nhất như Tam Công trong ngạch quan lại thời phong kiến gồm Thái sư, Thái phó, Thái bảo.
** Lục Thao Khương giảng tập tức sách Lục Thao hay Lược Thao (六韬) hay Thái công lục thao (太公六韬), Thái công binh pháp (太公兵法) là một tác phẩm binh pháp do Khương Tử Nha hay còn kêu là ông Lã Vọng, mưu thần của Tây Bá Cơ Xương người nhà Chu (TQ) viết. Lục Thao là bộ binh pháp đầu tiên của Trung Quốc cổ đại và là một trong Vũ kinh thất thư hay bảy bộ binh pháp kinh điển của Trung Quốc.
 
Tp.HCM, ngày 08.8.2016
Thiều Ngọc Sơn



Câu lạc bộ Thái Cực Quyền Công Viên Gia Định - Số 3 đường Hoàng Minh Giám, P. 3, Q. Gò Vấp, TP. HCM