568 – Thiều Thốn Diễn Sử Ca

Xuất bản vào 05:17:12 26/08/2016


VIẾT DÂNG TỔ NHÂN DỊP KỶ NIỆM 636 NĂM NGÀY MẤT CỦA TƯỚNG CÔNG THIỀU KIM THỐN
 
Thiều Công (1) Diễn Sử Ca
dsc00846
 
1. ANH HÙNG XUẤT THẾ
 
Năm Khai Thái đệ tam niên (Bính Dần – 1326) nước Việt
Triều Minh Tông có hào kiệt xứ Thanh
Vốn dòng thế phiệt trâm anh
Họ Thiều tên Thốn xuất sanh ra đời.
 
Xuân năm ấy tuyết rụng rơi trắng đất
Tiết “thanh minh” (ngày 3.3 AL) chim cất tiếng reo ca
An Nam toàn cõi gần xa
Ánh dương ló rạng chiều tà trăng nhô.
dsc00854
Điện thờ Tướng quân Thiều Thốn và công chúa Trần Ngọc Hải
 
Trên núi “chiểu” chim phụng sồ (鳳雛 ) xuất hiện
Đất ‘thần kinh” hỷ khí hiển uông uông
Trần triều một dải biên cương
Bỗng đâu “Long phượng trình tường” vân trung.
 
Sen mừng đón “chân Anh Hùng” đua nở
Dòng sông Chu hớn hở nước reo vang
Đua nhau lúa chín vội vàng
Ngàn Nưa chim chóc hót vang chúc mừng.
 
2. THIẾU THỜI
 
Tổ tiên vốn dòng trâm anh thế phiệt
Từ Trung Hoa qua Nam Việt định cư
Toàn gia nghĩa khí tâm từ
Hậu sinh Thiều Thốn anh tư lạ kỳ.
 
Đôi mắt phượng như vì sao sáng quắc
Cặp mày ngài hiển bất hoặc bất nghi
Mẫu (2) thân tộc Nguyễn từ bi
Giáo con tiên dốc sức vì quốc gia.
3
 
Cha mất sớm nên cảnh nhà thiếu thốn
Vừa sinh ra đà khốn đốn mưu sinh
Thượng sơn hái củi một mình
Xuống sông mò cá độ sinh qua ngày.
 
Dẫu đói rét mà tâm ngay dạ thẳng
Cảnh nhà bần mà lòng chẳng than van
Lại coi đói khổ cơ hàn
Vàng thau thử lửa gian nan thử người.
 
Lên bảy tuổi mặt còn tươi da phấn
Nghe biên thùy Chiêm Thành lấn Hóa Châu
Ai Lao Hoàng Thượng mối sầu
Thiều Công lập chí vùi đầu… sôi kinh.
 
3. ANH HÙNG CÁI THẾ – CÔNG TẠC SỬ XANH
 
Triều Trần Hạo (3) dân điêu linh thống khổ
Vua ham chơi nội bộ giết lẫn nhau
Quyền thần đục khoét như sâu
Văn Trinh “thất chí” (4) bỏ chầu… từ quan.
 
Nam lãnh thổ Châu Hoan Ai Lao quấy
Trong Hương Trà Ngô Bệ (5) dấy hùng binh
Bắc phương biên ải giặc rình
Tứ bề thọ địch triều đình lao đao.
 
Biển Thuận Hóa giặc Chiêm vào quấy phá
Mạn Đà Giang man Hống đả quan binh
“Kim âu” lắm bận thất kinh
“Nước non ngàn thủa” điêu linh… gang tày.
 
Vâng mẫu mệnh chàng đêm ngày rèn đức
Báo hoàng ân Công ra sức luyện công
Chờ thời đền đáp núi sông
Xiển dương ân đức tổ tông dòng Thiều.
1
 
*
* *
 
Nguyên Thế Tổ nhắc Trần triều kinh vỡ mật
Nghe tiếng Thái Sư (6) hồn phách tất thượng phi
Mấy đời chẳng hó hé chi
Dụ Tông kế vị dám khi dám nhờn.
 
Noi tích cũ “Hà vờn long thiển thủy” (7)
Áp thần kinh Ngô Bệ “hý” Dụ Tông
Quý Mùi (1343) niên hiệu Thiệu Phong
Trần triều ban chiếu cầu mong hiền tài.
 
Trên núi Chiểu Công mài gươm luyện kiếm
Dưới đồng Vừng Công tập chiếm thành trì
Khắp nơi mộ tiếng từ bi
Hiền tài giúp dập cũng vì… mến Công.
 
Vâng Mẫu mệnh một lòng Công giúp nước
Theo “Thượng Hoàng” (8) ruổi bước trục Ai Lao
Quân Chiêm nghe tiếng chẳng vào
Về kinh đuổi “Bệ” công cao mãn triều.
2
 
Minh Tông gả gái yêu tên Ngọc Hải
Lại nhờ Công ra biên tái phòng Nguyên.
Công ra cả cõi bình yên
Nguyên – Minh nào dám nhạ phiền lân bang.
 
*
* *
 
“Binh diệu lý” (9) dùng dở dang chưa kết
“Vạn Kiếp bí thư” dụng chưa hết dân an
Nguyên Minh Chiêm lẫn Hống Man
Nghe Thiều Công đáo vạn ngàn thất kinh.
 
“Thượng Trụ quốc” giữa triều đình ngang Tam Thái (10)
“Thượng đẳng phúc thần” dân mãi mãi tạc ghi./.
 
Tp.HCM, viết 06.8.2016 (4.7.Bính Thân), hoàn thành 24.7 Bính Dần.
Thiều Ngọc Sơn
 
<><><><><>
Chú thích :
(1) Thiều Công tức đức ông Thiều Thốn. Nguyên có tên là Thiều Kim Thốn sinh vào chính tiết Thanh minh, ngày 3 tháng 3 năm Khai Thái thứ 3 (開泰 – Bính Dần, năm 1326) đời vua Trần Minh Tông (陈 明宗; nhà Nguyên, Tấn Tông niên hiệu Thái Định năm thứ 3) tại xã Thọ Sơn, tổng Thanh Khê, phủ Thiệu Hóa nay là làng Nhuận Thạch, xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
 
Tương truyền khi sinh ra đức ông có tướng mạo khôi ngô dĩnh ngộ, tuấn tú khác thường. Mắt rồng mày phượng, chân trái có chữ vương ( 王), tư chất thông minh, sức khỏe hơn người. lên bảy tuổi đã xin mẹ cho đi học.
 
Cha mất từ lúc ngài chưa sinh, nhà nghèo nên chàng trai Thiều Kim Thốn thường ngày phải lên núi hái củi mưu sinh, thờ mẹ tận hiếu. Những lúc nhàn rỗi, chàng lại cùng đám thanh niên trong làng luyện quyền múa võ đợi dịp báo đền ơn nước (đến nay, phía trước núi Đào Sơn về phía Nam vẫn còn một cái gò gọi là gò Lực sĩ, theo truyền thuyết trong dân gian, gò này chính là gò mà lúc thiếu thời, chàng trai Thiều Kim Thốn và trai tráng các làng luyện tập võ nghệ)…
 
Lớn lên, gặp lúc Chiêm Thành thường xuyên quấy nhiễu, trong nước giặc cỏ nổi lên như cồn… xã tắc đảo điên. Tuân Mẫu mệnh, Thiều Thốn tòng quân hết lòng “Tinh trung báo quốc” và có công rất lớn trong việc đánh đuổi Chiêm Thành, bình “loạn tặc” Ngô Bệ… được vua Trần tin yêu cho giữ chức Kim Ngô vệ đại tướng quân (chức quan to nhất phụ trách Cẩm vệ quân bảo vệ vua và Hoàng thành) lại gả con gái yêu là Công chúa Trần Thị Ngọc Hải (tục gọi đức ông là “Phò mã đô úy”).
 
Cuối đời nhà Trần, do các vua bỏ bê chính sự, ham mê sắc dục… Trong nước thực hiện chính sách sưu cao thuế nặng, giặc giã nổi lên khắp nơi. Quý tộc nhà Trần tranh giành quyền lực, gian thần kéo bè kết đảng v.v. khiến nhân dân vô cùng chán nản (Điển hình là vụ “Thất Trảm Sớ” của đại thần Chu Văn An – 朱文安, một vị quan thanh liêm, trung thần tại triều đình, đã dâng “Thất trảm sớ – 七斬疏” đề nghị trị tội những tên tham quan ô lại nhưng không được Dụ Tông chấp thuận đành cáo lão từ quan). Bên ngoài, ngoại bang dòm ngó…
 
Trước tình hình ấy, Thiều Thốn được triều đình tiến cử giữ chức “Phòng ngự sứ Lạng Giang”. Sách ĐẠI VIỆT SỬ KÝ và KHÂM ĐỊNH VIỆT SỬ THÔNG GIÁM CƯƠNG MỤC viết: “Thiều Thốn giỏi an dân, khéo vỗ về phủ dụ quân sĩ nên ai cũng yêu kính”. Phòng ngự xứ Thiều Thốn tận trung báo nước, hết lòng vì công việc, có công rất lớn trong việc giúp vua giữ yên bờ cõi, giúp nhân dân an cơ lập nghiệp. Trong giữ vững cơ nghiệp nhà Trần, ngoài trấn áp, tránh sự nhòm ngó của ngoại bang…
 
Đức ông Thiều Thốn làm quan trải qua 3 đời vua: Trần Dụ Tông – 陈裕宗 (1342-1369), Trần Nghệ Tông – 陈藝宗 (1371-1372) và Trần Duệ Tông – 陈睿宗 (1372-1377), trong quá trình làm quan, ông được các vua nhà Trần phong “Phụ quốc Thượng tướng công” kiêm “Kim Ngô vệ Phò mã Đô úy Thượng trụ quốc”.
 
Khi mất (ngày 8.8 năm Canh Thân 1380, hưởng thọ 55 tuổi) đức Thiều Thốn được nhà Trần sắc phong “Thượng đẳng phúc thần Đại vương”, lại lệnh cho nhân dân các Tổng thuộc phủ Thiệu Hóa Thanh Hóa lập đền thờ quanh năm hương khói. Hiện nay, ngoài đền thờ chính ở núi Đào Sơn (thôn Nhuận Thạch, xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa), còn có đền thờ Nghè Tam Tổng (làng Triệu Xá, xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, Thanh Hóa) và tại nơi khi xưa đức ông làm Phòng Ngự sứ (tại Đông Bình, Lạng Giang) vì cảm ân đức trời bể của ông, nhân dân vùng biên ải Lạng Giang cũng lập đền thờ, quanh năm tế lễ.
 
(2). Thân sinh ra đức Thiều Kim Thốn là đức ông Thiều Kim Tình. Đức Thiều Kim Tình lấy bà Nguyễn Thị Ngọc Nga người làng Triệu Xá (nay là làng Triệu Xá, xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa) sinh ra đức ông Thiều Kim Thốn. Theo gia phả, thân mẫu của đức Thiều Thốn là người mộ Phật. Theo gia phả, bà ăn chay và một lòng thờ Phật nên được thần linh cảm mà báo mộng sẽ sinh quý tử. Lại dặn chăm sóc chu đáo đợi ngày ra giúp nước (?).
 
(3). Trần Hạo tức vua Trần Dụ Tông (chữ Hán: 陳裕宗, sinh ngày 19 tháng 10, 1336 – 25 tháng 5, 1369), là con trái thứ 10 của Trần Minh Tông, vị hoàng đế thứ 7 của triều đại nhà Trần. Dụ Tông hoàng đế tên thật là Trần Hạo (陳暭), tên dùng khi ngoại giao với nhà Minh là Trần Nhật Khuê (陳日煃). Vua cai trị 28 năm, từ năm 1341 đến năm 1369.
 
(4) Văn Trinh tức Chu Văn An, quê ở làng Văn Thôn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Đàm, Hà Nội (nay thuộc xóm Văn, xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội). Chu Văn An (chữ Hán: 朱文安; 1292–1370), tên thật là Chu An, hiệu là Tiều Ẩn (樵隱), tên chữ là Linh Triệt (靈澤), là một nhà giáo, thầy thuốc, đại quan nhà Trần trong lịch sử Việt Nam, được phong tước Văn Trinh Công.
Văn Trinh Công là người chính trực, đỗ Thái học sinh nhưng không ra làm quan mà mở trường dạy học ở làng Huỳnh Cung, bên kia sông Tô Lịch. Ông có công rất lớn trong việc truyền bá, giáo dục tư tưởng đạo đức Khổng giáo vào Việt Nam. Vua Trần Minh Tông (1300–1357) mời ông ra làm tư nghiệp Quốc tử giám, dạy cho Thái tử Trần Vượng, tức là vua Trần Hiến Tông tương lai. Đến đời Dụ Tông, ông thấy quyền thần làm nhiều điều vô đạo, ông dâng Thất trảm sớ xin chém 7 tên gian nịnh, nhưng vua không nghe. Ông chán nản từ quan về ở núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương), lấy hiệu là Tiều ẩn (người đi ẩn hái củi), dạy học, viết sách cho tới khi mất.
 
(5) Ngô Bệ (… – Canh Thìn 1360), lãnh tụ cuộc khởi nghĩa nông dân lớn nhất đời Trần. Quê ở Trà Hương, tỉnh Hải Dương (nay là Ninh Thanh, tỉnh Hải Dương).
Khoảng năm 1343-1344, xã hội thời Trần suy kém, nhân dân đói khổ, loạn lạc khắp nới. Ông tụ họp dân phiêu tán ở vùng núi Yên Phụ (Hải Dương) dựng cờ lớn ở trên đỉnh núi, yết bảng “Chẩn cứu dân nghèo”, chống lại quan lại, địa chủ.
Nghĩa quân phát động càng lâu càng mạnh thế, ông chỉ huy đánh chiếm cả một vùng rộng lớn từ xã Thiên Liêu đến huyện Chí Linh. Triều đình sai tướng đem binh đàn áp. Ông cầm quân chống cự ráo riết.
Năm Canh Thân 1360, binh triều đại cử tấn công, đàn áp dữ dội, ông bị bắt đưa về kinh hành hình, nghĩa quân tan vỡ.
 
(6) Thái Sư tức “Thái sư Thượng Phụ Thượng Quốc công Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương” Trần Quốc Tuấn.
 
(7) Nguyên văn câu thành ngữ :
 
Long phùng thiển thủy bị hà hý
Hổ lạc bình dương bị khuyển khi
 
Nghĩa là rồng nằm chỗ nước cạn đến con tôm cũng chọc mà chẳng làm gì được. Hổ ở trên rừng mới phát huy hết uy lực chứ xuống dưới đồng bằng thì đến con chó nó cũng khinh.
 
(8) Thượng Hoàng tức Thái Thượng hoàng Trần Minh Tông (Dụ Tông là con thứ 10 của Thượng hoàng Trần Minh Tông).
 
(9) Tức “Binh gia diệu lý yếu lược” và sách “Vạn Kiếp tông bí truyền” là hai sách dạy dụng binh công thành hãm địch, trị quốc an dân do Hưng Đạo Đại Vương, Thái sư Trần Quốc Tuấn trước tác. Sách hiện đã thất lạc. Tương truyền: Binh gia diệu lý yếu lược gồm có 4 quyển, với các chương như sau:
 
• Quyển 1: gồm 9 chương: Thiên tượng, Kén mộ, Chọn tướng, Đạo làm tướng, Kén luyện, Quân lễ, Tuyển người làm việc dưới trướng, Đồ dùng của binh lính, Hiệu lệnh.
• Quyển 2: gồm 10 chương: Hành quân, Hướng đạo, Đồn trú, Tuần canh, Quân tư, Hình thế, Phòng bị, Điểm về việc binh, Phép dùng gián điệp, Dùng cách lừa dối.
• Quyển 3: gồm 7 chương: Liệu thế giặc, Quyết chiến, Đặt cờ, Dã chiến, Sơn chiến, Thủy chiến, Lâm chiến.
• Quyển 4: gồm 7 chương: Đánh thành, Giữ thành, Công thành, Xông vây – ứng cứu, Lui đánh, Thắng và đặt phục, Phép nhận hạng
 
(10). Tam Thái gồm ba chức quan là Thái sư (太師), Thái phó (太傅), Thái bảo (太保) là người dạy dỗ, giám hộ Vua khi còn nhỏ, các vị hoàng tử, công khanh. Đây là ba chức quan cao cấp hàm Nhất phẩm, ngang với Tam Công trong quan ngạch Trung Quốc gồm Thừa tướng (丞相 sau đổi thành Đại Tư đồ 司徒 quản lý về hành chính), Thái úy (太尉 sau đổi thành Đại Tư mã 司馬 quản lý về quân sự), và Ngự sử đại phu (御史大夫 sau đổi thành Đại Tư không 司空 phụ trách giám sát).
Tài liệu dùng để viết và tham khảo:
11a
Tác giả Thiều Ngọc Sơn
 
1. Gia phả dòng tộc họ Thiều Việt Nam (gia phả của họ Thiều chi Y Xá xã).
2. Đại Việt sử ký toàn thư
3. Việt Nam những sự kiện lịch sử (sách của TTKHXH & Nhân văn quốc gia – Viện Sử học), Nhà Xuất bản giáo dục 2006.
4. Việt sử giai thoại (Nguyễn Khắc Thuần).
5. Thế thứ các triều vua VN
6. Truyền miệng trong giân gian, lời kể của các bậc tiền bối trong làng, họ mạc… và thông tin trên Internet.



Câu lạc bộ Thái Cực Quyền Công Viên Gia Định - Số 3 đường Hoàng Minh Giám, P. 3, Q. Gò Vấp, TP. HCM