Xuất bản vào 22:05:47 06/11/2018
GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG CỦA TIẾNG THANH
Nguồn Gốc Từ “XOẠC”
Có một số bạn hay thắc mắc vì sao khi đăng các dòng tâm trạng, mình thường hay dùng từ “xoạc” và hỏi rằng liệu dùng từ như thế (trong việc uống bia) có đúng hay không?
Trước hết xin khẳng định từ “xoạc” hay “choạc” là một từ thuần Việt, là từ cổ có từ rất lâu chứ không phải bây giờ mới có. Đây là từ địa phương của tộc người Hoa Thanh Quế nói riêng và của cả vùng Châu Hoan, Châu Ái (州驩, 州愛) tức xứ Thanh, xứ Nghệ bây giờ nói chung.
Đến với cư dân vùng Thanh Nghệ, các bạn sẽ rất thường được nghe từ “choạc” tỉ như:
– Đầng choạc hấn (đừng chọc nó) !
– Đầng choạc cứt ra mà ngửi.
– Ngồi đớ mà choạc mồm ra (ngồi đó mà… banh miệng khóc)
Hay
– Tự hấn choạc tau thì hấn chịu (tự nó chọc tôi nên mới bị thế tức bị đánh, bị cô lập v.v. nên ráng chịu).
– Mi đầng choạc gậy bánh xe (đừng chọc gậy bánh xe).
– Mi tin không, tau choạc phát vô mồm… v.v. và v.v.
Nguyên trước kia, từ “choạc” có ý nghĩa như thế. Tức là động từ dùng để chỉ các hành động mang ý nghĩa như đâm, chọc, ngoáy, xen ngang (chen), phá đám, rộng ra… của cư dân vùng Thanh Nghệ.
Vào năm 1427 sau khi ký Hội thề Đông Quan (ngày 22 tháng 11 năm Đinh Mùi) với quân Minh, Lê Lợi tiến quân về Thăng Long lên ngôi Hoàng đế lập nên triều đại nhà Lê, một triều đại mang nhiều dấu ấn lịch sử, thăng trầm trong lòng dân tộc Việt. Theo một số sử gia lá cải, sau khi lên ngôi Hoàng đế, Lê Lợi đã tiến hành nhiều chính sách canh cải nhằm phát triển kinh tế xã hội. Vì ghét TQ nên ông đặc biệt chú ý đến việc thoát ly ảnh hưởng văn hóa TQ. Ông cấm nhiều tập tục có nguồn gốc từ Trung Quốc, khuyến khích văn sĩ tiếp tục hoàn thiện chương trình cải cách tiếng Việt do nhà Hồ khởi sướng, động viên nhân dân dùng chữ Nôm thay cho chữ Hán v.v. Ông cho rằng từ “choạc” của quê ông khi đọc lên có âm điệu giống với từ “trạc” (擢 – zhuo) của TQ nên mới có khẩu dụ đổi từ “choạc” ra “xoạc” cho nó… thuần Việt. Và từ đó, “xoạc” như cơ duyên, rất gắn kết với văn sỹ Bắc Hà.
Dẫn chứng:
Hồ Xuân Hương, nữ thi sĩ người Hà Nội (胡春香, 1772–1822) trong một lần đi chơi ở núi Nùng bị té ngã, thấy mọi người cười, bà đã nhanh miệng chữa thẹn bằng 2 câu thơ khiến mọi người không chỉ phục tài về nghệ thuật ứng đối mà 2 câu ấy còn truyền tụng cho đến tận ngày nay. 2 câu ấy như sau:
Giơ tay với thử trời cao thấp
“Xoạc” cẳng đo xem đất ngắn dài.
Đấy, từ “choạc” của quê Choa đã có quá trình Bắc Tiến như thế đấy.
Xin nói thêm chỗ này. Do người Bắc vốn thanh lịch lại giỏi chữ nghĩa nên đã đồng lòng sửa chữ “xoạc” thành “chọc”. “Chọc” không những sát về ngữ nghĩa, chính xác về hành động mà còn tiết kiệm chi phí thơi gian, bút mực.

Vào năm 1558, khi Chúa Tiên (Nguyễn Hoàng) xin vua Lê và chúa Trịnh vào Nam, “choạc” hay “xoạc” lại một lần nữa có cơ duyên theo Chúa vô Nam khẩn hoang văn hóa man di, mở mang đế nghiệp. Do tập tính, người Nam hiên hòa, chất phác, không thích màu mè, yêu đơn giản… thành thử, “choạc” hay “xoạc” sau một thời gian sử dụng đã chuyển hóa thành “sọc”, bởi thế mới:
– Đừng có “sọc” vô heng !
– Đồ “sọc” dưa !
Đấy chữ “xoạc” nguyên văn có ý nghĩa như dzậy đấy. Việc mình thường dùng từ “xoạc” trong uống bia là hoàn toàn chính xác (vì muốn uống phải chọc vào cho bia chảy ra).
Việc hiện nay trên các trang mạng xã hội các bạn trẻ hay dùng từ “xoạc”, xoạc và xoạc nhưng không hẳn ai cũng hiểu hết được ý nghĩa cũng như xuất xứ của từ xoạc là vậy.
Đặc biết, có một số bạn trẻ lại dùng từ “xoạc” với ý nghĩa chỉ hành động quan hệ tình dục giữa nam và nữ khiến chữ “xoạc” của dân quê Choa chúng tôi bỗng chốc trở thành tiếng “lóng” hệt như từ “chịch” hay “nện”… nghe cực thô tục, cực bỉ lậu. Hjhj
Đề nghị mọi người chỉ nên sử dụng “xoạc” trong xoạc bia, xoạc chân xoạc cẳng, quá lắm là dùng trong trường hợp xoạc háng. Tuyệt đối không sử dụng “xoạc” trong quan hệ trai gái vì như thế nghe vừa phản cảm, vừa mất hết sự trong sáng của tiếng Thanh.
Hú hú…
Tp.HCM, ngày 06.11.2018
Shaolaojia.